ข้อตกลงภาษีระหว่างสหรัฐฯ-อียู และสหรัฐฯ-ญี่ปุ่น มีสูตรเดียวกัน: อัตรา 15%, ลงทุนแลกภาษี แต่รายละเอียดยังเป็นข้อพิพาท

TradingKey – หลังข้อตกลงการค้าสหรัฐฯ-ญี่ปุ่น สหรัฐฯ กับสหภาพยุโรปก็กำลังจะบรรลุข้อตกลงอัตราภาษี 15% ตามความคาดหมายของตลาด จุดที่น่าสนใจคือทั้งสองข้อตกลงมีจุดร่วมสำคัญสามประการ: อัตราภาษีพื้นฐาน 15%, การเพิ่มการลงทุนในสหรัฐฯ แลกกับการลดภาษี และรายละเอียดเบื้องหลังที่ยังไม่มีข้อสรุป

เมื่อวันที่ 27 กรกฎาคม ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ และประธานคณะกรรมาธิการยุโรป อุร์ซูลา ฟอน แดร์ เลเยน ประกาศข้อตกลงระหว่างการประชุมข้างเวทีงานการค้าที่สหราชอาณาจักร ภายใต้ข้อตกลง สหรัฐฯ จะเก็บภาษี 15% กับสินค้าส่งออกจากอียู ซึ่งต่ำกว่าที่เคยขู่จะขึ้นเป็น 30% อย่างมีนัยสำคัญ สอดคล้องกับรายงานก่อนหน้านี้ของ Financial Times

สัปดาห์ก่อนหน้านี้ สหรัฐฯ และญี่ปุ่นก็เพิ่งตกลงอัตราภาษี 15% เช่นกัน ทำให้ตลาดทุนทั่วไปคาดว่า นี่จะกลายเป็นมาตรฐานสำหรับการเจรจาสหรัฐฯ-อียู Wolfe Research ระบุว่า อัตรา 15% ในข้อตกลงสหรัฐฯ-ญี่ปุ่นจึงดูเหมือนจะกลายเป็น “พื้นฐานระดับโลก” (de facto global floor) สำหรับภาษีสินค้าภาคอุตสาหกรรมใหม่

นักวิเคราะห์จาก TD Cowen ชี้ว่า Overton Window ช่วงนโยบายที่สังคมหลักยอมรับได้ ได้ขยับไป: แม้ว่าจะยังมีภาษี แต่การกำหนดที่ 15% กลับถูกมองว่าให้ความผ่อนคลายมากกว่าระดับสูงกว่า จึงได้รับการยอมรับทั้งเชิงการเมืองและเศรษฐกิจ

“ลงทุนแลกภาษี”: กลยุทธ์ใหม่

กลยุทธ์เสนอลงทุนขนาดใหญ่ในสหรัฐฯ แลกกับการลดภาษี ได้รับการยืนยันถึงสองครั้งแล้ว

• ญี่ปุ่นให้คำมั่นจะลงทุน 5.5 แสนล้านดอลลาร์ในภาคยุทธศาสตร์ของสหรัฐฯ
• อียูยืนยันจะลงทุน 6 แสนล้านดอลลาร์ และซื้อพลังงานสหรัฐฯ มูลค่า 7.5 แสนล้านดอลลาร์

โมเดล “invest-to-inflate” ที่พันธมิตรช่วยกระตุ้นการเติบโตเศรษฐกิจสหรัฐฯ เพื่อหลีกเลี่ยงภาษีเชิงลงโทษ กำลังกลายเป็นหัวใจสำคัญของนโยบายการค้าในยุคทรัมป์

มีรายงานด้วยว่า เกาหลีใต้ก็กำลังพิจารณาแพ็กเกจลงทุน 1 แสนล้านดอลลาร์ เพื่อให้ได้ข้อตกลงก่อนเส้นตายภาษีวันที่ 1 สิงหาคม

แต่ปีศาจอยู่ในรายละเอียด

แม้ข้อตกลงหลักจะคลี่คลาย แต่ยังมีความขัดแย้งสำคัญในเรื่องการนำไปปฏิบัติและการตีความ

ในข้อตกลงสหรัฐฯ-ญี่ปุ่น:

• ทรัมป์อ้างว่า 5.5 แสนล้านดอลลาร์เป็น “โบนัสเซ็นสัญญา” ให้สหรัฐฯ และสหรัฐฯ จะเก็บผลกำไร 90% จากการลงทุนเหล่านี้
• แต่เจ้าหน้าที่ญี่ปุ่นยังไม่รับรองโครงสร้างนี้ อดีตรัฐมนตรีว่าการกระทรวงความมั่นคงทางเศรษฐกิจ ซาเนเอะ ทาคาอิชิ ระบุว่า เนื่องจากยังไม่มีแลกเปลี่ยนเอกสารทางการ จึงไม่ชัดเจนถึงความบังคับใช้และขอบเขตของคำมั่นสัญญา

ขณะที่ในในข้อตกลงสหรัฐฯ-อียู ประธานคณะกรรมาธิการยุโรป ฟอน แดร์ เลเยน ระบุว่า อัตราภาษี 15% ครอบคลุมรถยนต์ เซมิคอนดักเตอร์ และผลิตภัณฑ์ยา แต่เจ้าหน้าที่สหรัฐฯ ตอบโต้ว่า ภาษีสำหรับชิปและเซมิคอนดักเตอร์ยังอยู่ระหว่างการพิจารณาภายใต้ Section 232 ในการสอบสวนด้านความมั่นคงแห่งชาติ จึงมีโอกาสที่จะขึ้นอัตราภาษีได้

ความไม่สอดคล้องนี้สะท้อนความเสี่ยงสำคัญ: เงื่อนไขขั้นสุดท้ายอาจขึ้นกับการตีความของแต่ละฝ่าย

นักวิเคราะห์เตือนว่าความท้าทายที่แท้จริงไม่ได้อยู่ที่การบรรลุข้อตกลง แต่คือการนำข้อตกลงไปปฏิบัติท่ามกลางความซับซ้อนทางการเมือง เทคนิค และกฎหมาย